Kto może ogłosić upadłość konsumencką? Kiedy sąd upadłościowy uwzględni wniosek o ogłoszenie upadłości?
Jeżeli jesteś osobą niewypłacalną i nie prowadzisz działalności gospodarczej, to z dużą pewnością możesz założyć, że upadłość konsumencka jest przeznaczona właśnie dla ciebie. Taka jest ogólna zasada. Jednak żeby nie było tak prosto, od tej zasady istnieją pewne wyjątki.
Spis treści:
1. Czym jest upadłość konsumencka i co warto o niej wiedzieć?
2. Upadłość konsumenta – konsument nie zawsze ogłosi upadłość konsumencką
3. Zawieszenie działalności nie uprawnia do ogłoszenia upadłości konsumenckiej
4. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej byłego przedsiębiorcy
5. Osoba faktycznie prowadząca działalność gospodarczą nie ogłosi upadłości konsumenckiej
6. Wspólnicy spółek osobowych nie zawsze ogłoszą upadłości konsumencką
7. Upadłość konsumencka rolników
8. Niewypłacalność jako podstawa do ogłoszenia upadłości
9. Jakie są koszty upadłości konsumenckiej?
10. Do jakiego sądu upadłościowego złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
11. Ile trwa proces ogłoszenia upadłości konsumenckiej przez sąd?
12. Sądowe ustalenie planu spłaty wierzycieli upadłego
13. Umorzenie zobowiązań po wykonaniu planu spłaty wierzycieli
14. Podsumowanie
Kto może ogłosić upadłość konsumencką? Schemat przedstawia kategorie osób, które mogą ogłosić upadłość konsumencką zgodnie z prawem upadłościowym
1. Czym jest upadłość konsumencka i co warto o niej wiedzieć?
Zanim przejdziemy do omówienia kategorii osób, które mogą ogłosić upadłość konsumencką, warto zrozumieć czym właściwie jest upadłość konsumencka. Upadłość konsumencka jest postępowaniem sądowym, prowadzonym z udziałem syndyka, co do zasady wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które poddały w stan niewypłacalności. W postępowaniu upadłościowym następuje spłata długów z uwzględnieniem realnych możliwości dłużnika, a także umorzenie pozostałych zobowiązań, których dłużnik nie jest w stanie spłacić. Celem tego postępowania, wynikającym z ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, jest zatem oddłużenie niewypłacalnego dłużnika. Dlatego właśnie upadłość konsumencka jest korzystna dla dłużnika.
Samo ogłoszenie upadłości konsumenckiej oznacza potwierdzenie tego, że osoba fizyczna jest niewypłacalna. Sąd wydaje postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości dłużnika i powołuje syndyka. Nie oznacza to jednak jeszcze umorzenia długów. To może nastąpić (pod pewnymi warunkami) dopiero na dalszym etapie postępowania. Procedurę upadłości konsumenckiej wszczyna złożenie wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości.
2. Upadłość konsumenta - konsument nie zawsze ogłosi upadłość konsumencką
Upadłość konsumencka przeznaczona jest co do zasady dla konsumentów, czyli osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Może się zdarzyć, że mimo iż nie prowadzisz działalności gospodarczej, to jednak ogłosić bankructwa jako konsument nie zdołasz, ponieważ należysz do określonej kategorii osób. Obowiązują Cię wówczas ogólne zasady upadłości przeznaczonej dla przedsiębiorców, które są mniej korzystne dla upadłych. Poniżej dowiesz się jak wygląda pod tym względem sytuacja poszczególnych kategorii osób.
3. Zawieszenie działalności nie uprawnia do ogłoszenia upadłości konsumenckiej
Upadłości konsumenckiej nie mogą ogłosić osoby, które prowadzą działalność gospodarczą. Nawet jeżeli zawiesili działalność gospodarczą. Nie ma przy tym znaczenia, czy ich długi wynikają z prowadzonej działalności gospodarczej. Innymi słowy, nawet jeśli przedsiębiorca zadłuży się jako konsument poza zakresem prowadzonej działalności (np. zaciągnie kredyt konsumpcyjny), to i tak nie może ogłosić upadłości konsumenckiej.
4. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej byłego przedsiębiorcy
Ograniczenie ogłoszenia upadłości konsumenckiej przez przedsiębiorców obowiązuje tylko w czasie prowadzenia działalności. Po jej zakończeniu były przedsiębiorca może już wystąpić o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. I to nawet, gdy posiada długi z tytułu prowadzonej uprzednio działalności. Co więcej długi, jakie były przedsiębiorca posiada z tytułu działalności gospodarczej, mogą być jedynymi długami jakie posiada, a i tak będzie mógł ogłosić upadłość konsumencką, o ile już tej działalności nie prowadzi. Jest to możliwe już następnego dnia po formalnym zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej (po wykreśleniu z CEIDG). Nie ma zatem potrzeby oczekiwania na upływ roku od zakończenia działalności, aby złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
5. Osoba faktycznie prowadząca działalność gospodarczą nie ogłosi upadłości konsumenckiej
Musisz mieć na uwadze, że brak wpisu działalności w CEIDG nie zawsze jest rozstrzygający. Jeżeli z jakiegoś powodu zaniechałeś wpisania swojej działalności do CEIDG, mimo że faktycznie prowadzisz działalność gospodarczą, to ogłoszenie przez ciebie upadłości konsumenckiej może nie być możliwe.
6. Wspólnicy spółek osobowych nie zawsze ogłoszą upadłości konsumencką
Problem z ogłoszeniem upadłości konsumenckiej może pojawić się, jeżeli jesteś wspólnikiem osobowych spółek handlowych. Nie dotyczy to jednak wszystkich kategorii wspólników, a tylko takich, którzy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem (np. wspólników spółki jawnej), a także wspólników spółki partnerskiej. Mimo że osoby te mogą formalnie nie być przedsiębiorcami, to jednak upadłości konsumenckiej nie ogłoszą dopóki pozostają wspólnikami takich spółek.
7. Upadłość konsumencka rolników
Należy również wspomnieć o sytuacji prawnej osób prowadzących gospodarstwo rolne (rolnicy), którzy mogą korzystać z upadłości konsumenckich. Rolnicy nie mogą jednak ogłosić upadłości konsumenckiej, jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego prowadzą równocześnie inną działalność gospodarczej lub zawodową, a także jeżeli są wspólnikami w spółkach, o których była mowa w poprzednim akapicie.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką? Upadłość konsumencka może być ogłoszona wobec osoby, która jest niewypłacalna
8. Niewypłacalność jako podstawa do ogłoszenia upadłości
Może się zdarzyć, że mimo iż należysz do kategorii osób, wobec których co do zasady można ogłosić upadłość konsumencką, to jednak sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości. Upadłość konsumencka może być ogłoszona wobec osoby, która jest niewypłacalna, czyli taka która nie radzi sobie ze spłatą długów. Chodzi o trwałą niezdolność do spłaty zadłużenia. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Jeżeli nie udowodnisz, że jesteś niewypłacalny, sąd oddali wniosek o upadłość. Aby tego uniknąć, ważne jest prawidłowe uzasadnienie wniosku. Więcej na ten temat bankructwa konsumenta i pojęcia niewypłacalności, możesz przeczytać we wpisie: „Mam długi – czy mogę ogłosić upadłość?”.
Od 24 marca 2020 r. upadłość konsumencka jest ogłaszana jedynie w oparciu o stwierdzenie niewypłacalności dłużnika. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd nie bada już tzw. moralności płatniczej dłużnika, czyli tego czy przyczyną niewypłacalności było zawinione działanie dłużnika, czy też splot nieszczęśliwych okoliczności. Ogłosić bankructwo osoby fizycznej sąd może jedynie w oparciu przesłankę niewypłacalności. Zawiniona upadłość nie jest zatem obecnie przeszkodą do tego, aby została ogłoszona upadłość konsumencka. Może jednak mieć znaczenie na decyzję sądu w przedmiocie oddłużenia.
9. Jakie są koszty upadłości konsumenckiej?
Od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej należy uiścić opłatę w wysokości 30 złotych. Oprócz tego dojdą koszty postępowania, które w toku postępowania pokryje syndyk co do zasady z masy upadłości, czyli z majątku upadłego. Jeżeli jednak możliwości zarobkowe i konieczność utrzymania, bądź potrzeby mieszkaniowe upadłego, nie będą pozwalały na zaspokojenie kosztów postępowania, wówczas pokryje je Skarb Państwa.
10. Do jakiego sądu upadłościowego złożyć wniosek o upadłość konsumencką?
Wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć do właściwego sądu rejonowego. Sprawy o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej rozpoznaje sąd właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. W przypadku osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej lub zawodowej domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby. Jeżeli dłużnik nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej głównego ośrodka podstawowej działalności, wówczas wniosek o upadłość konsumencką należy złożyć do sądu właściwego dla miejsca zwykłego pobytu albo siedziby dłużnika, a jeżeli dłużnik nie ma w Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zwykłego pobytu albo siedziby, wniosek składa się do sądu, w którego obszarze znajduje się majątek dłużnika.
11. Ile trwa proces ogłoszenia upadłości konsumenckiej przez sąd?
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości sąd wydaje w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Jest to jednak jedynie termin instrukcyjny, co oznacza, że sąd nie jest związany tym terminem i niekiedy ogłoszenie upadłości może trwać dłużej. Wydanie postanowienia jest pierwszym etapem upadłości konsumenckiej. Następnie pojawia syndyk masy upadłości, który ustala skład masy upadłości. W skład masy upadłości wchodzi co do zasady majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego. W czasie upadłości upadły nie może dysponować składnikami majątku należącymi do masy. Syndyk masy upadłościowej jest obowiązany do podejmowania działań umożliwiających zakończenie likwidacji masy upadłości w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości. Następuje zatem zlikwidowanie majątku osoby ogłaszającej upadłość, co oznacza, że syndyk dokona sprzedaży składników majątku upadłego. Może się zdarzyć, że proces likwidacji majątku upadłego wydłuży się, w szczególności gdy upadły posiada większy majątek. Jeżeli dłużnik nie ma żadnego majątku, wówczas przyspieszy to postępowanie.
To ile trwa upadłość konsumencka zależy m.in. od majątku upadłego, sprawnej współpracy upadłego z sądem i syndykiem, szybkości działania samego syndyka oraz obciążenia pracą danego sądu.
12. Sądowe ustalenie planu spłaty wierzycieli upadłego
Kolejnym etapem procesu upadłości konsumenckiej jest ustalenie planu spłaty. Sąd ustala plan spłaty wierzycieli co do zasady na okres 36 miesięcy. W przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty wierzycieli nie może być ustalony na okres krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy ani dłuższy niż osiemdziesiąt cztery miesiące
Sąd może również umorzyć zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli.
13. Umorzenie zobowiązań po wykonaniu planu spłaty wierzycieli
Głównym celem upadłości konsumenckiej jest oddłużenie. Jest to główna przyczyna dlaczego warto ogłosić upadłość konsumencką. Następuje ono jednak dopiero na końcowym etapie procedury. W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa m.in. jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.
14. Podsumowanie - Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
⇒ Upadłość konsumencka, będące postępowanie szczególnym prawa upadłościowego, jest przeznaczona dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Oznacza to, że jeżeli jesteś przedsiębiorcą, to nie ogłosisz upadłości konsumenckiej.
⇒ Nawet jeśli zawiesiłeś działalność, to nie ogłosisz upadłości konsumenckiej, ponieważ nadal formalnie posiadasz status przedsiębiorcy.
⇒ Po zakończeniu działalności gospodarczej były przedsiębiorca może już wystąpić o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. I to nawet, gdy posiada długi z tytułu prowadzonej uprzednio działalności.
⇒ Upadłość konsumencka przeznaczona jest zatem dla osób, które nie posiadają statusu przedsiębiorcy. Jednak nie zawsze, ponieważ:
⇒ Osoba, która nie jest wpisana do CEIDG, która jednak faktycznie prowadzi działalność gospodarczą, nie może ogłosić upadłości konsumenckiej.
⇒ Również wspólnicy spółek osobowych nie zawsze ogłoszą upadłości konsumencką, np. wspólnicy spółki jawnej, a także spółki partnerskiej.
⇒ Upadłość konsumencką mogą ogłosić rolnicy. Rolnicy nie ogłoszą jednak upadłości konsumenckiej, jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego prowadzą równocześnie inną działalność gospodarczą lub zawodową, a także jeżeli są wspólnikami w spółkach, o których mowa wyżej.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
