Kancelaria Prawna RESPO
Zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o.
Zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o.
W tym wpisie omówimy kwestię odpowiedzialności zarządu za zobowiązania w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Dzięki temu dowiesz się, jakie są zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o. oraz kiedy członek zarządu może uchylić się od tej odpowiedzialności.
Spis treści:
1. Charakterystyka spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
2. Podstawy odpowiedzialności – Kodeks spółek handlowych
3. Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o.
4. Zasady odpowiedzialności za długi spółki – art. 299 § 1 k.s.h.
5. Bezskuteczna egzekucja jako podstawa odpowiedzialności
6. Solidarna odpowiedzialność członków zarządu
7. Kiedy członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności?
8. Często zadawane pytania (FAQs)
9. Podsumowanie
1. Charakterystyka spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest kapitałową spółką prawa handlowego. Spółka ta posiada osobowość prawną, co oznacza, że może samodzielnie występować w obrocie gospodarczym. Może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Założenie spółki z o.o. następuje przez zawarcie umowy spółki w formie aktu notarialnego. Możliwe jest też zawarcie umowy spółki przy wykorzystaniu wzorca umowy drogą elektroniczną. Do założenia spółki konieczne jest też pokrycie kapitału i rejestracja spółki w KRS. Kapitał zakładowy musi wynosić co najmniej 5000 złotych. Charakterystyczną cechą spółki z o.o. jest ograniczona odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki, co jest niewątpliwą zaletą prowadzenia działalności w formie spółki z o.o. W przypadku zatem problemów finansowych spółki, jej wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za jej zadłużenie.
2. Podstawy odpowiedzialności - Kodeks spółek handlowych
Spółka z o.o. jest kapitałową spółką handlową uregulowaną w Kodeksie Spółek Handlowych (k.s.h.). KSH reguluje tworzenie, organizację, funkcjonowanie, rozwiązywanie, łączenie, podział i przekształcanie spółek handlowych.
3. Odpowiedzialność członka zarządu spółki z o.o.
Zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za prowadzenie bieżących spraw spółki. Jego członkowie mają obowiązek dbać o interesy spółki oraz przestrzegać przepisów prawa, w tym mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w przypadku niewypłacalności spółki. Chodzi o to, aby członkowie zarządu, którzy odpowiadają za działalność spółki, prowadzili tę działalność z uwzględnieniem możliwości płatniczych spółki. W przypadku niewywiązania się z tych obowiązków, członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za długi spółki z własnego majątku.
Przepis art. 299 § 1 k.s.h. reguluje zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o.
4. Zasady odpowiedzialności za długi spółki - art. 299 § 1 k.s.h.
Co do zasady za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada sama spółka całym swoim majątkiem. Za długi spółki nie odpowiada natomiast wspólnik spółki. Wspólnik odpowiada jedynie majątkiem, który został przez niego wniesiony do spółki. Ponieważ jednak z chwilą wniesienia przez wspólnika majątku do spółki, majątek ten staje się własnością spółki, dlatego właśnie uzasadnione jest stwierdzenie, że wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Natomiast zgodnie z przepisem art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania, w szczególności za zobowiązania wynikające z umów, które zawarli w imieniu spółki. Członkowie zarządu (prezes zarządu, wiceprezes i zwykły członek zarządu) odpowiadają za zobowiązania istniejące w czasie pełnienia funkcji członka zarządu (istniejące, ale niekoniecznie wymagalne). Dotyczy to również byłego członka zarządu, który może ponosić odpowiedzialność za długi spółki powstałe w okresie, gdy jeszcze pełnił funkcję członka zarządu.
5. Bezskuteczna egzekucja jako podstawa odpowiedzialności zarządu za zobowiązania spółki
W przepisach kodeksu spółek handlowych mowa jest o bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce jako podstawie odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki. Nie zawsze jednak konieczne jest wszczynanie postępowania egzekucyjnego, aby wykazać bezskuteczność egzekucji. Przyjmuje się, że może to zostać wykazane każdym dostępnym środkiem dowodowym. Przykładowo bezskuteczność egzekucji można wykazać poprzez przedstawienie dowodu na oddalenie wniosku o upadłość spółki ze względu na brak majątku, który wystarczałaby na zaspokojenie kosztów postępowania. Członek zarządu odpowiada za długi spółki wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna lub gdy oczywiste jest, że będzie nieskuteczna.
6. Solidarna odpowiedzialność członków zarządu za długi spółki
Członkowie zarządu odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie, bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Wierzyciel może zatem pozwać każdego z członków zarządu z osobna lub też wszystkich członków zarządu solidarnie w procesie o zapłatę. Jednocześnie odpowiedzialność członków zarządu jest subsydiarna, w tym sensie, że członkowie zarządu odpowiadają dopiero, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna (odpowiedzialność uzupełniająca). Jednocześnie bez znaczenia jest, który członek zarządu zawierał daną umowę, z której wynikło zadłużenie. Może się okazać, że osobistą odpowiedzialność za zobowiązania spółki poniesie ten członek zarządu, który na co dzień nie brał udziału w zaciąganiu zobowiązań.
Opłata od pozwu wynosi zasadniczo 5% wartości przedmiotu sporu. Dowiedz się: Ile kosztuje wniesienie sprawy do sądu?
7. Kiedy członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności?
Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 299 § 2 k.s.h., członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za długi spółki (przesłanki egzoneracyjne), jeżeli:
- Wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu. W tym miejscu należy dodać, że zgodnie z przepisami prawa upadłościowego wniosek o upadłość powinien zostać zgłoszony w sądzie nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Jednocześnie podstawą do ogłoszenia upadłości jest powstanie stanu niewypłacalności spółki, przez który należy rozumieć utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Co istotne istnieje domniemanie, zgodnie z którym dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące. Ponadto w odniesieniu do dłużnika będącego osobą prawną przyjmuje się, że jest on niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.
- Wykaże że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy. Z sytuacją braku winy członka zarządu będziemy mieli do czynienia, gdy zachodzą okoliczności, które uniemożliwiły członkowi zarządu zgłoszenie wniosku o upadłość w wynikającym z przepisów terminie. Członek zarządu może zwolnić się z odpowiedzialności np. w przypadku poważnej choroby, która uniemożliwiła mu zgłoszenie wniosku lub w przypadku niedopuszczenia członka zarządu do informacji dotyczących spółki.
- Wykaże że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. W zakresie tej przesłanki egzenoracyjnej niezbędne jest wykazanie, że nawet gdyby członek zarządu zgłosił wniosek o upadłość w terminie, to wierzyciel nie uzyskałby większego zaspokojenia swoich roszczeń. Wówczas członek zarządu może się uwolnić się od odpowiedzialności za długi spółki.
Ponadto członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.
Co istotne, wierzyciel, który pozywa członka zarządu spółki o zapłatę musi wykazać jedynie nieskuteczność egzekucji wobec spółki. Z kolei zaistnienie przesłanek egzonerayjnych, które umożliwiają uwolnienie się odpowiedzialności za zadłużenie spółki, leży po stronie pozwanego członka zarządu. Dowiedz się: Jak przebiera proces windykacji sądowej?
Zasady odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki określa również prawo upadłościowe, które w przepisie art. 21 ust. 3 stanowi, że osoby obowiązane do zgłoszenia w terminie wniosku o upadłość, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie, chyba że nie ponoszą winy. Osoby te mogą uwolnić się od odpowiedzialności, w szczególności jeżeli wykażą, że w terminie określonym w ust. 1 lub 2a otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. W przypadku dochodzenia odszkodowania przez wierzyciela niewypłacalnego dłużnika domniemywa się, że szkoda tego wierzyciela, obejmuje wysokość niezaspokojonej wierzytelności tego wierzyciela wobec dłużnika.
Zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o. - jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania
8. Często zadawane pytania na temat odpowiedzialności zarządu za długi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (FAQs)
Czy członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki, która przestała istnieć zanim wierzyciel uzyskał przeciwko niej tytuł egzekucyjny?
Możliwe jest, że spółka zostanie zlikwidowana lub wykreślona z rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, zanim wierzyciel spółki zdąży pozwać spółkę i uzyskać wyrok lub nakaz zapłaty przeciwko spółce. Istnieją rozbieżne poglądy na temat tego, czy w takiej sytuacji członek zarządu może uwolnić od odpowiedzialności za długi spółki. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym temacie jest rozbieżne. Jednakże w wyroku z dnia 13 grudnia 2006 r., II CSK 300/06, Sąd Najwyższy wskazał, że „z uwagi na utratę przez spółkę bytu prawnego, w związku z wykreśleniem jej z rejestru, należy uznać, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, usprawiedliwiający odstępstwo od zasady, zgodnie z którą, wierzyciel powołujący się na bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie może pozwać członka zarządu tej spółki na podstawie art. 299 k.s.h. bez uprzedniego uzyskania tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce, i pozwalający w drodze wyjątku na wykazanie istnienia wierzytelności wobec spółki w procesie przeciwko członkom jej zarządu”.
Czy spadkobiercy członka zarządu mogą odpowiadać za długi spółki?
Okazuje się, że można odziedziczyć w spadku długi spółki z o.o. W tym temacie wypowiedział się SN : „Odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zobowiązania przechodzi na spadkobierców (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1996 r., III CZP 114/96, OSNC 1997, nr 3, poz. 25). Następstwo prawne po śmierci R.R. nie ma wpływu na ustalenie początku i długości terminu biegu przedawnienia. Do następców prawnych stosuje się terminy przedawnienia właściwe dla sprawcy szkody, bowiem następcy (tu: 4 spadkobiercy) wstępują w sytuację prawną, w jakiej w chwili śmierci znajdował się ich poprzednik prawny” (tak: postanowienie SN z 21 maja 2020 r. sygn. akt V CSK 583/19).
Kto może złożyć wniosek o upadłość spółki z o.o. w przypadku, gdy w spółce obowiązuje łączny sposób reprezentacji spółki?
Każdy z członków zarządu ma w takiej sytuacji przyznane prawo do samodzielnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Czy członek zarządu będzie ponosił odpowiedzialność w spółce z o.o, w przypadku gdy złożony przez niego wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie zwrócony z powodu braków formalnych?
Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, aby został uznany za skutecznie złożony, musi odpowiadać warunkom formalnym i zostać opłacony (opłata od wniosku i zaliczka na koszty postępowania upadłościowego). Złożenie wniosku dotkniętego brakami formalnymi lub fiskalnymi jest uważane za nieskuteczne i spowoduje, że członek zarządu nie zostanie zwolniony z odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
9. Podsumowanie - Zasady odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki z o.o.
⇒ Członkowie zarządu spółki mają obowiązek dbać o interesy spółki oraz przestrzegać przepisów prawa, w tym mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość w przypadku niewypłacalności spółki.
⇒ Zgodnie z przepisem art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
⇒ Nie zawsze jednak konieczne jest wszczynanie postępowania egzekucyjnego, aby wykazać bezskuteczność egzekucji. Członek zarządu odpowiada za długi spółki wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się nieskuteczna lub gdy oczywiste jest, że będzie nieskuteczna.
⇒ Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel może pozwać każdego z członków zarządu z osobna lub też wszystkich członków zarządu solidarnie w procesie o zapłatę.
⇒ Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za długi spółki (przesłanki egzoneracyjne), jeżeli: wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości; wykaże że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy; wykaże że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel nie poniósł szkody.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
