Kancelaria Prawna RESPO

Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) od 10 września 2025

Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) od 10 września 2025 - nowelizacja z 5.08.2025

Poniżej omówiono najważniejsze zmiany w procedurze cywilnej wprowadzone na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1172, data ogłoszenia: 26 sierpnia 2025 r.), które weszły w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. w dniu 10 września 2025 r.

Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od dnia 1 marca 2026 r., wprowadzonych ustawą z dnia 5 sierpnia 2025 r., dostępne jest pod linkiem:
Zmiany Kodeksu postępowania cywilnego od 1 marca 2026 roku

Spis treści:

Likwidacja nadmiernego formalizmu – uchylenie 130(1a) k.p.c.
Mediacja – cyfryzacja i większa dostępność
Kwalifikowany podpis elektroniczny w mediacji
Domniemana zgoda na mediację
Usprawnienie kontaktu z mediatorem
Ugody podczas posiedzeń zdalnych
Doprecyzowanie zasad doręczeń elektronicznych
Podsumowanie

Likwidacja nadmiernego formalizmu – uchylenie 130(1a) k.p.c.

Aktualna nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego uchyliła przepis art. 130(1a) k.p.c. który przewidywał, że jeżeli pismo procesowe wniesione przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący zwraca pismo bez wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia.

Uznano, że stosowanie tego przepisu prowadzi do nadmiernego formalizmu proceduralnego, a praktyka sądowa świadczyła, że przepis ten był wykorzystywany w sposób ograniczający efektywną ochronę prawną stron postępowania i nie przyczyniał się do skrócenia czasu rozpoznania spraw.

Nowelizacja - ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw

Mediacja – cyfryzacja i większa dostępność

Mediacja w przekonaniu ustawodawcy stanowi skuteczny sposób odciążenia sądów poprzez zmniejszenie liczby spraw wymagających rozpoznania przez sądy, pozwalając stronom na osiągnięcie porozumienia w krótszym czasie. Omówione niżej zmiany w k.p.c. mają sprzyjać zwiększeniu wykorzystania mediacji jako realnej alternatywy wobec postępowania sądowego.

Kwalifikowany podpis elektroniczny w mediacji

Nowelizacja wzmacnia efektywność postępowań w sprawach o zatwierdzenie ugody mediacyjnej, umożliwiając podpisanie protokołu z mediacji oraz ugody mediacyjnej kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 183¹² § 2² k.p.c.). Jest to szczególnie istotne dla postępowań prowadzonych zdalnie – eliminuje konieczność przesyłania dokumentów papierowych i przyczyni się to do przyspieszenia postępowań mediacyjnych, a jednocześnie wymaga, by do sądu trafiły dokumenty umożliwiające weryfikację podpisu elektronicznego.

Domniemana zgoda na mediację

Zmieniono art. 183⁸ § 2 k.p.c., wskazując, że brak odpowiedzi strony na skierowanie do mediacji w terminie tygodnia będzie traktowany jako dorozumiana zgoda na mediację. Sprzeciw musi być wyraźny i złożony w odpowiednim czasie – w przeciwnym razie mediacja będzie prowadzona. Rozwiązanie to ma na celu zwiększenie liczby prowadzonych mediacji ze skierowania sądu.

Usprawnienie kontaktu z mediatorem

W art. 183⁹ § 3 k.p.c. przewidziano, że przewodniczący niezwłocznie przekazuje mediatorowi w uzgodniony z nim sposób dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, obejmujące adres korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, jeżeli znajdują się w aktach sądowych. Wyraźnie określono, że chodzi o dane zawarte w aktach sądowych, a więc niekoniecznie w aktach sprawy, w których skierowano strony do mediacji. Dzięki temu mediator zyskuje szybszy dostęp do informacji niezbędnych do podjęcia czynności i nawiązania kontaktu mediatora ze stronami.

Nowelizacja - ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw KPC

Ugody podczas posiedzeń zdalnych

Pakiet zmian dotyczący art. 185 § 3, art. 205⁸ § 2 oraz art. 223 § 1 zd. 3 k.p.c. obejmuje dostosowanie regulacji do realiów rozpraw online. Nowelizacja ww. przepisów przesądza, że podczas posiedzeń zdalnych możliwe jest zawarcie ugody bez konieczności składania podpisów przez strony. Wystarczy stwierdzenie sądu w protokole, że podpisanie ugody nie było możliwe.

Zgodnie z art. 223 § 1 zdanie trzecie k.p.c. jeżeli do zawarcia ugody dochodzi w ramach posiedzenia zdalnego, a także jeżeli podpisanie ugody jest z innych przyczyn niemożliwe, sąd stwierdza niemożność podpisania ugody w protokole, o którym mowa w art. 158 § 1, wskazując przyczynę braku podpisu.

W związku z tym uchylono art. 151 § 7 k.p.c., który uznano za niepotrzebny i powielający obowiązujące zasady, z których wynika, że strona nie może zarówno w trakcie posiedzenia w budynku sądu, jak również podczas posiedzenia zdalnego ustnie podejmować czynności procesowych, które wymagają formy pisemnej, w tym złożenia pisma procesowego.

Doprecyzowanie zasad doręczeń elektronicznych i przez portal informacyjny

Zmiany objęły również art. 131¹ § 2 k.p.c. oraz art. 131¹a § 2 k.p.c. poprzez doprecyzowanie chwili doręczenia korespondencji przekazywanej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego lub portalu informacyjnego, w sytuacji gdy brakuje dokumentu potwierdzającego takie doręczenie. Wskazano mianowicie, że w przypadku braku potwierdzenia (dokumentu potwierdzającego) doręczenie uznaje się za skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym lub w portalu informacyjnym.

Podsumowanie ustawy nowelizującej ustawę kodeks postępowania cywilnego (KPC) w zakresie zmian wchodzących w życie 10 września 2025 r

Nowelizacja z 5 sierpnia 2025 r., w zakresie w jakim weszła w życie 10 września 2025 r., ma na celu ograniczenie zbędnego formalizmu, przyspieszenie postępowań oraz szersze wykorzystanie mediacji, także w formule zdalnej. Kluczowe zmiany ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego dotyczą:

likwidacji przepisu o automatycznym zwrocie pism procesowych od pełnomocników,
wprowadzenia podpisu elektronicznego w mediacjach,
domniemanej zgody na mediację w przypadku braku sprzeciwu,
łatwiejszego kontaktu stron z mediatorem,
oraz uregulowania zawierania ugód podczas posiedzeń online.

Rozwiązania te wpisują się również w szerszy proces cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, którego celem jest usprawnienie komunikacji z sądami, zwiększenie efektywności postępowań i dostosowanie procedur do realiów współczesnego obrotu prawnego.

Źródła:
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 5 sierpnia 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1172)
Uzasadnienie projektu ustawy (Druk nr 1304, 21 maja 2025 r.)

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

SKONTAKTUJ SIĘ Z KANCELARIĄ

Kancelaria RESPO Radca Prawny Doradca Restrukturyzacyjny Jarosław Kozłowski

Kancelaria Prawna RESPO