RESTRUKTURYZACJA A UPADŁOŚĆ
Restrukturyzacja czy upadłość firmy – które rozwiązanie wybrać?
Problemy finansowe przedsiębiorstwa nie zawsze oznaczają konieczność ogłoszenia upadłości. Jeżeli firma posiada zdolność do dalszego prowadzenia działalności i istnieją realne podstawy do zawarcia oraz wykonania układu z wierzycielami, właściwym rozwiązaniem może być restrukturyzacja.
Gdy jednak przedsiębiorstwo jest niewypłacalne, a jego sytuacja ekonomiczna nie daje realnych możliwości odzyskania płynności i wykonania układu, konieczna może być analiza zasadności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Radca prawny
Doradca restrukturyzacyjny nr 1791
Restrukturyzacje i upadłości
Syndyk
Restrukturyzacja a upadłość – czym się różnią?
Restrukturyzacja firmy
Celem restrukturyzacji jest stworzenie warunków pozwalających przedsiębiorcy porozumieć się z wierzycielami i kontynuować działalność. Może obejmować m.in. zmianę terminów spłaty, rozłożenie zobowiązań na raty, częściową redukcję określonych wierzytelności oraz inne propozycje układowe.
Upadłość przedsiębiorcy
Upadłość jest postępowaniem dotyczącym niewypłacalnego dłużnika, którego zasadniczym celem jest zaspokojenie wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu. Co do zasady wiąże się z objęciem majątku dłużnika masą upadłości oraz jego likwidacją przez syndyka.
Najważniejsza różnica
Kiedy restrukturyzacja może być lepszym rozwiązaniem niż upadłość?
Firma nadal prowadzi rentowną działalność
Restrukturyzacja może być uzasadniona, jeżeli podstawowa działalność firmy nadal generuje przychody i ma ekonomiczne podstawy do dalszego funkcjonowania, a głównym problemem pozostaje nadmierne zadłużenie, utrata płynności lub niedopasowanie terminów spłaty.
Problemy finansowe można usunąć
Restrukturyzacja może mieć sens, jeżeli źródła kryzysu da się ograniczyć poprzez zmianę struktury kosztów, poprawę marży, sprzedaż zbędnych aktywów albo zmianę warunków spłaty zobowiązań, tak aby firma mogła stopniowo odzyskać stabilność finansową.
Firma może wykonywać bieżące zobowiązania
Istotne jest, aby przedsiębiorstwo było w stanie finansować bieżącą działalność i nie zwiększało nadmiernie swojego zadłużenia. Przyszłe przepływy pieniężne powinny pozwalać zarówno na dalsze funkcjonowanie firmy, jak i wykonanie proponowanego układu.
Możliwe jest zawarcie realnego układu
Propozycje dla wierzycieli powinny odpowiadać rzeczywistym możliwościom przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja ma większe szanse powodzenia, gdy warunki układu są wykonalne i pozwalają firmie regulować zobowiązania przez cały okres jego obowiązywania.
Prowadzenie dalszej działalności ma sens
Kontynuowanie działalności może być korzystniejsze, jeżeli firma posiada klientów, kontrakty, pracowników, know-how lub majątek pozwalający generować przyszłe przychody, a ich wartość mogłaby zostać istotnie ograniczona w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa.
Wierzyciele mogą zyskać na restrukturyzacji
Restrukturyzacja jest szczególnie uzasadniona, gdy przewidywany poziom zaspokojenia wierzycieli w układzie może być wyższy niż rezultat możliwy do osiągnięcia w upadłości, zwłaszcza po uwzględnieniu kosztów postępowania i wartości likwidacyjnej majątku.
Niewypłacalność nie wyklucza restrukturyzacji
Firma nie musi podjąć restrukturyzacji wyłącznie przed powstaniem niewypłacalności. Prawo restrukturyzacyjne pozwala prowadzić postępowanie zarówno wobec dłużnika zagrożonego niewypłacalnością, jak i dłużnika, który jest już niewypłacalny. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy restrukturyzacja ma realne podstawy ekonomiczne i nie prowadzi do pokrzywdzenia wierzycieli.
Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo nie posiada realnych możliwości odzyskania rentowności, nie jest w stanie finansować dalszej działalności albo wykonanie układu byłoby nierealne, należy przeanalizować, czy właściwym rozwiązaniem nie jest upadłość przedsiębiorcy.
Kiedy należy rozważyć upadłość zamiast restrukturyzacji?
Trwała utrata płynności
Upadłość należy rozważyć, jeżeli przedsiębiorstwo utraciło zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań, a prognozowane wpływy nie dają realnych podstaw do trwałego odzyskania płynności po zmianie warunków spłaty.
Dalsze straty z działalności
Jeżeli podstawowa działalność przedsiębiorstwa pozostaje nierentowna, a jej kontynuowanie prowadzi do powstawania nowych zobowiązań, sama zmiana warunków spłaty może nie usunąć rzeczywistych przyczyn kryzysu.
Niewykonalność układu
Restrukturyzacja traci sens, jeżeli przewidywane przepływy nie pozwolą jednocześnie finansować bieżącej działalności oraz realizować zakładanych warunków układu możliwych do zaakceptowania przez wierzycieli.
Brak finansowania działalności
Jeżeli przedsiębiorstwo nie posiada środków na dalsze funkcjonowanie, nie może pozyskać finansowania ani wygenerować przepływów pozwalających pokrywać bieżące koszty, skuteczna restrukturyzacja może okazać się nierealna.
Korzystniejszy rezultat likwidacji
Upadłość firmy warto rozważyć, gdy analiza wartości przedsiębiorstwa i jego majątku wskazuje, że wierzyciele mogą uzyskać wyższy poziom zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym niż w proponowanej restrukturyzacji.
Pokrzywdzenie wierzycieli przedsiębiorstwa
Restrukturyzacja nie powinna pogarszać sytuacji wierzycieli wyłącznie po to, aby przedłużyć funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Jeżeli prowadziłaby do ich pokrzywdzenia, może nie być prawnie dopuszczalnym rozwiązaniem.
Niewypłacalność wymaga szybkiej oceny sytuacji
Upadłość może zostać ogłoszona wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny. Niewypłacalność oznacza w szczególności utratę zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Sam stan niewypłacalności nie wyklucza jednak restrukturyzacji – Prawo restrukturyzacyjne pozwala prowadzić ją również wobec dłużnika już niewypłacalnego. Decydujące znaczenie ma więc ocena, czy istnieje realna i wykonalna alternatywa dla upadłości.
Dlatego wybór pomiędzy restrukturyzacją a upadłością powinien opierać się nie tylko na wysokości zadłużenia, lecz przede wszystkim na zdolności przedsiębiorstwa do dalszego funkcjonowania, wykonania układu i zapewnienia wierzycielom racjonalnego poziomu zaspokojenia.
Restrukturyzacja a upadłość – porównanie najważniejszych różnic
Kryterium
Restrukturyzacja
Upadłość
Główny cel
Uniknięcie upadłości poprzez zawarcie układu z wierzycielami, a w sanacji również przeprowadzenie działań sanacyjnych.
Zaspokojenie wierzycieli w możliwie najwyższym stopniu, z możliwością zachowania przedsiębiorstwa, jeżeli pozwalają na to racjonalne względy.
Sytuacja dłużnika
Może dotyczyć przedsiębiorcy niewypłacalnego albo zagrożonego niewypłacalnością.
Dotyczy dłużnika, wobec którego występuje stan niewypłacalności.
Dalsza działalność
Co do zasady zakłada możliwość dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa i wykonania układu.
Działalność może być czasowo kontynuowana, ale postępowanie koncentruje się na masie upadłości i zaspokojeniu wierzycieli.
Zarząd majątkiem
Zależy od rodzaju postępowania. Dłużnik może zachować zarząd własny, czasem pod nadzorem, albo utracić go na rzecz zarządcy.
Upadły traci prawo zarządu, korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości.
Majątek firmy
Nie staje się automatycznie majątkiem przeznaczonym do likwidacji; sposób jego wykorzystania zależy od przyjętej restrukturyzacji.
Majątek upadłego co do zasady staje się masą upadłości służącą zaspokojeniu wierzycieli.
Egzekucje
Zakres ochrony przed egzekucją zależy od rodzaju postępowania i charakteru wierzytelności.
Egzekucje skierowane do majątku masy są zawieszane, a po uprawomocnieniu się upadłości co do zasady umarzane.
Rola wierzycieli
Wierzyciele głosują nad układem i oceniają zaproponowane warunki zaspokojenia.
Wierzyciele dochodzą zaspokojenia według zasad postępowania upadłościowego i podziału funduszów masy.
Typowy rezultat
Zatwierdzony i wykonywany układ oraz dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa.
Likwidacja majątku i podział środków między wierzycieli, chyba że możliwe jest zachowanie przedsiębiorstwa w innej formule.
Nie każda niewypłacalna firma powinna od razu ogłaszać upadłość
Niewypłacalność a zagrożenie niewypłacalnością
Utrata zdolności do spłaty
Podstawową przesłanką niewypłacalności jest utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ocena powinna uwzględniać rzeczywistą sytuację finansową firmy, a nie tylko pojedynczą zaległość.
Opóźnienie ponad trzy miesiące
Prawo upadłościowe przewiduje domniemanie utraty zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w ich regulowaniu przekracza okres trzech miesięcy.
Nadmierne zadłużenie spółki
W przypadku osoby prawnej niewypłacalność może wystąpić również wtedy, gdy zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jej majątku, a taki stan utrzymuje się nieprzerwanie przez ponad 24 miesiące.
Zagrożenie niewypłacalnością
Zagrożenie niewypłacalnością występuje, gdy sytuacja ekonomiczna firmy wskazuje, że w niedługim czasie może ona stać się niewypłacalna, mimo że obecnie nadal wykonuje swoje wymagalne zobowiązania.
Trzymiesięczne opóźnienie nie jest automatyczną granicą niewypłacalności
Restrukturyzacja a obowiązek złożenia wniosku o upadłość
Termin na wniosek o upadłość
Termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości liczy się od dnia wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia, a nie od momentu późniejszego rozpoznania problemów finansowych przez zarząd lub księgowość.
Obowiązek członków zarządu
W spółkach obowiązek złożenia wniosku może obciążać osoby uprawnione do prowadzenia spraw i reprezentowania dłużnika. Przekroczenie terminu może prowadzić do odpowiedzialności na różnych podstawach prawnych.
Restrukturyzacja a termin wniosku
Samo rozpoczęcie przygotowań do restrukturyzacji lub złożenie wniosku restrukturyzacyjnego nie oznacza automatycznie zachowania terminu przewidzianego na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Otwarcie postępowania i układ
Znaczenie dla odpowiedzialności może mieć otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenie układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, jeżeli nastąpiło to w wymaganym terminie.
Sam wniosek restrukturyzacyjny nie daje automatycznie bezpieczeństwa
Odpowiedzialność członków zarządu przy restrukturyzacji i upadłości
Zobowiązania spółki
W przypadku spółki z o.o. członkowie zarządu mogą odpowiadać za jej zobowiązania, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Ustawa przewiduje jednak określone przesłanki pozwalające uwolnić się od tej odpowiedzialności.
Zaległości publicznoprawne
Odrębnej analizy wymaga odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe i składkowe spółki. Znaczenie mają m.in. okres powstania zaległości, bezskuteczność egzekucji oraz działania podjęte we właściwym czasie.
Właściwy moment działania
Dla oceny odpowiedzialności istotne jest nie tylko to, czy restrukturyzację lub upadłość ostatecznie przeprowadzono, lecz również kiedy podjęto odpowiednie działania względem momentu powstania niewypłacalności przedsiębiorstwa.
Restrukturyzacja a ryzyko zarządu
Otwarcie restrukturyzacji lub zatwierdzenie układu może mieć znaczenie dla odpowiedzialności zarządu, ale restrukturyzacja nie stanowi automatycznej ochrony przed każdym rodzajem odpowiedzialności związanej z zadłużeniem spółki.
Restrukturyzacja nie chroni zarządu automatycznie
Jak wybrać między restrukturyzacją a upadłością?
Przyczyny problemów finansowych
Najpierw należy ustalić, czy kryzys wynika z przejściowej utraty płynności, nadmiernego zadłużenia lub pojedynczych problemów operacyjnych, czy też podstawowa działalność przedsiębiorstwa trwale utraciła rentowność.
Zdolność do dalszej działalności
Trzeba ocenić, czy przedsiębiorstwo posiada klientów, kontrakty, zasoby i przepływy pozwalające kontynuować działalność oraz finansować bieżące koszty bez dalszego niekontrolowanego zwiększania zadłużenia.
Możliwość wykonania układu
Restrukturyzacja wymaga przygotowania takich warunków spłaty, które przedsiębiorstwo będzie w stanie rzeczywiście wykonywać. Prognozy finansowe powinny więc potwierdzać możliwość realizacji przyszłych zobowiązań układowych.
Struktura zadłużenia firmy
Znaczenie ma liczba wierzycieli, rodzaj zobowiązań, zabezpieczenia oraz prowadzone postępowania egzekucyjne. Innej strategii wymaga zadłużenie wobec kilku kontrahentów, a innej rozbudowana struktura wierzycieli.
Wartość przedsiębiorstwa i majątku
Należy porównać wartość przedsiębiorstwa działającego z możliwym rezultatem likwidacji jego majątku. Zachowanie funkcjonującej firmy może mieć większą wartość niż sprzedaż poszczególnych składników.
Poziom zaspokojenia wierzycieli
Istotne jest porównanie tego, jaki poziom zaspokojenia wierzyciele mogą otrzymać w restrukturyzacji, z rezultatem możliwym do osiągnięcia w przypadku upadłości i likwidacji majątku.
Decyzja powinna wynikać z liczb, a nie z założeń
RESTRUKTURYZACJA A UPADŁOŚĆ
Nie wiesz, czy wybrać restrukturyzację czy upadłość?
Jeżeli firma utraciła płynność, ma narastające zadłużenie albo prowadzone są egzekucje, kluczowe jest ustalenie, czy przedsiębiorstwo ma jeszcze realne podstawy do dalszego funkcjonowania i wykonania układu z wierzycielami.
Taka analiza pozwala ocenić, czy firma ma realne szanse na skuteczną restrukturyzację, czy bezpieczniejszym rozwiązaniem będzie przygotowanie do upadłości.
Restrukturyzacja czy upadłość – najczęstsze pytania
Najczęstsze pytania dotyczące restrukturyzacji i upadłości
Czym różni się restrukturyzacja od upadłości?
Restrukturyzacja ma przede wszystkim umożliwić uniknięcie upadłości poprzez zawarcie układu z wierzycielami, a w postępowaniu sanacyjnym również poprzez działania sanacyjne. Upadłość dotyczy natomiast dłużnika niewypłacalnego i służy przede wszystkim zaspokojeniu wierzycieli z jego majątku.
Czy niewypłacalna firma może się restrukturyzować?
Tak. Sam stan niewypłacalności nie wyklucza restrukturyzacji. Prawo restrukturyzacyjne pozwala prowadzić postępowanie zarówno wobec dłużnika niewypłacalnego, jak i zagrożonego niewypłacalnością. Konieczne jest jednak ustalenie, czy istnieją realne podstawy ekonomiczne do przeprowadzenia restrukturyzacji i wykonania układu.
Kiedy firma jest niewypłacalna?
Podstawową przesłanką niewypłacalności jest utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Prawo przewiduje domniemanie takiej utraty, gdy opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące. W przypadku określonych osób prawnych i jednostek organizacyjnych istnieje również przesłanka związana z przewagą zobowiązań nad majątkiem utrzymującą się ponad 24 miesiące.
Ile czasu jest na złożenie wniosku o upadłość?
Co do zasady dłużnik powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do jej ogłoszenia. W przypadku osoby prawnej obowiązek ten obciąża osoby wskazane w Prawie upadłościowym
Czy rozpoczęcie restrukturyzacji zwalnia z obowiązku złożenia wniosku o upadłość?
Nie należy tego zakładać. Samo rozpoczęcie rozmów z wierzycielami, zawarcie umowy z doradcą restrukturyzacyjnym czy przygotowanie wniosku nie jest równoznaczne z otwarciem postępowania restrukturyzacyjnego ani zatwierdzeniem układu. Przy istniejącej niewypłacalności termin upadłościowy powinien być analizowany niezależnie.
Czy restrukturyzacja chroni członków zarządu przed odpowiedzialnością?
Nie automatycznie. Znaczenie mają podstawa odpowiedzialności, moment powstania niewypłacalności oraz rodzaj i termin podjętych działań. Dlatego sytuację członków zarządu należy oceniać odrębnie od samej możliwości przeprowadzenia restrukturyzacji.
Czy ogłoszenie upadłości zawsze oznacza natychmiastowe zamknięcie firmy?
Nie zawsze. Prawo upadłościowe zakłada przede wszystkim możliwie wysokie zaspokojenie wierzycieli, a jeżeli racjonalne względy na to pozwalają – również zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika. W praktyce dalsze prowadzenie działalności zależy jednak od konkretnej sytuacji i przebiegu postępowania.
Co jest ważniejsze przy wyborze – wysokość długu czy sytuacja firmy?
Sama wysokość zadłużenia nie przesądza o wyborze rozwiązania. Istotniejsze są zdolność przedsiębiorstwa do dalszego funkcjonowania, przyszłe przepływy finansowe, przyczyny kryzysu, możliwość wykonania układu, wartość majątku oraz przewidywany poziom zaspokojenia wierzycieli.
Jak ustalić, czy lepsza będzie restrukturyzacja czy upadłość?
Wymaga to porównania obu scenariuszy na podstawie aktualnej sytuacji finansowej i prawnej przedsiębiorstwa. Należy ustalić, czy firma ma realną możliwość dalszego działania i wykonania układu oraz jakie skutki dla przedsiębiorstwa, wierzycieli i osób zarządzających może wywołać każdy z wariantów.