RESTRUKTURYZACJA SPÓŁKI
Restrukturyzacja spółki – jak uratować zadłużone przedsiębiorstwo?
Problemy z płynnością, narastające zadłużenie, egzekucje lub wypowiadane umowy nie muszą oznaczać końca działalności spółki. Jeżeli przedsiębiorstwo ma realne podstawy do dalszego funkcjonowania, restrukturyzacja może pozwolić uporządkować zobowiązania i zawrzeć układ z wierzycielami.
Jako radca prawny i licencjonowany doradca restrukturyzacyjny analizuję sytuację spółki, możliwe warianty restrukturyzacji oraz ryzyka po stronie zarządu, a następnie pomagam przygotować i przeprowadzić działania zmierzające do odzyskania stabilności finansowej.
Radca prawny
Doradca restrukturyzacyjny nr 1791
Obsługa spółek w całej Polsce
Nadzorca układu
Kiedy spółka powinna rozważyć restrukturyzację?
Utrata płynności finansowej
Spółka zaczyna mieć trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań, mimo że nadal osiąga przychody i prowadzi działalność. Przyczyną problemu mogą być zatory płatnicze, spadek wpływów lub nadmierne obciążenie kosztami.
Narastające zaległości spółki
Zadłużenie wobec kontrahentów, banków, ZUS lub urzędu skarbowego systematycznie rośnie, a spółka nie jest w stanie samodzielnie uregulować zaległości. Kolejne terminy płatności zwiększają presję na jej finanse.
Egzekucje i zajęcia rachunków
Wierzyciele rozpoczynają działania egzekucyjne, które mogą obejmować rachunki bankowe, wierzytelności i inny majątek spółki. Zajęcia utrudniają bieżące rozliczenia i mogą ograniczać możliwość dalszego prowadzenia działalności.
Problemy z kredytem i leasingiem
Spółka zalega ze spłatą rat kredytowych lub leasingowych, a finansujące ją podmioty kierują wezwania do zapłaty albo zapowiadają wypowiedzenie umów. Utrata finansowania może zagrozić dalszemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa.
Zagrożenie ważnych kontraktów
Pogarszająca się sytuacja finansowa utrudnia realizację zamówień, terminowe płatności dla dostawców lub utrzymanie kluczowych umów. Dalsze narastanie zaległości może prowadzić do utraty kontrahentów i przychodów.
Ryzyko niewypłacalności
Prognozy finansowe wskazują, że spółka w niedługim czasie może utracić zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań. To sygnał do pilnej oceny sytuacji, możliwej restrukturyzacji oraz obowiązków członków zarządu.
Czy restrukturyzację spółki można rozpocząć przed niewypłacalnością?
Tak. Postępowanie restrukturyzacyjne może być prowadzone zarówno wobec spółki niewypłacalnej, jak i zagrożonej niewypłacalnością. Nie trzeba więc czekać, aż spółka całkowicie utraci zdolność do regulowania swoich zobowiązań. Kluczowe jest jednak ustalenie, czy istnieją realne podstawy do zawarcia i wykonania układu z wierzycielami.
Jakie spółki mogą skorzystać z restrukturyzacji?
Restrukturyzacja spółki z o.o.
Restrukturyzacja spółki z o.o. wymaga oceny możliwości wykonania układu oraz ryzyk członków zarządu. Istotne są również struktura zadłużenia, prowadzone egzekucje i zabezpieczenia ustanowione na majątku spółki.
Restrukturyzacja spółki akcyjnej
W spółce akcyjnej analizuje się strukturę zobowiązań, źródła finansowania i możliwość zawarcia układu z wierzycielami. Znaczenie mają również decyzje organów spółki oraz perspektywy dalszego prowadzenia działalności.
Prosta spółka akcyjna
Restrukturyzacja prostej spółki akcyjnej wymaga oceny zadłużenia, źródeł finansowania i zdolności do dalszego funkcjonowania. Należy także uwzględnić przyjęty model zarządzania oraz odpowiedzialność osób zarządzających.
Spółka jawna i partnerska
W przypadku spółki jawnej lub partnerskiej istotna jest analiza zadłużenia przedsiębiorstwa oraz zakresu odpowiedzialności poszczególnych wspólników. Znaczenie ma także ich sytuacja majątkowa i charakter zobowiązań spółki.
Spółka komandytowa
Restrukturyzacja spółki komandytowej wymaga uwzględnienia sytuacji finansowej przedsiębiorstwa oraz odmiennego zakresu odpowiedzialności komplementariuszy i komandytariuszy. Ma to znaczenie dla oceny ryzyk i doboru właściwej strategii.
Spółka komandytowo-akcyjna
W spółce komandytowo-akcyjnej konieczna jest analiza zadłużenia oraz różnic między odpowiedzialnością komplementariuszy i akcjonariuszy. Strategia restrukturyzacyjna powinna uwzględniać również strukturę spółki i jej majątek.
Czy spółka cywilna może przeprowadzić restrukturyzację?
Spółka cywilna nie jest odrębnym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o postępowaniu restrukturyzacyjnym. Przedsiębiorcami są jej wspólnicy i to oni mogą, przy spełnieniu ustawowych przesłanek, korzystać z odpowiednich postępowań restrukturyzacyjnych.
W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera analiza zobowiązań związanych ze wspólnie prowadzoną działalnością oraz odpowiedzialności poszczególnych wspólników.
Wybór właściwego rozwiązania wymaga zatem uwzględnienia zarówno formy prawnej działalności, jak i rzeczywistej struktury zadłużenia oraz odpowiedzialności za zobowiązania.
FORMA PRAWNA SPÓŁKI MA ZNACZENIE
To samo zadłużenie może wymagać innego podejścia w spółce z o.o., a innego w spółce jawnej lub komandytowej. O wyborze sposobu restrukturyzacji decydują nie tylko możliwości finansowe przedsiębiorstwa, lecz także zasady reprezentacji, odpowiedzialność za zobowiązania oraz sytuacja wspólników.
Przed rozpoczęciem restrukturyzacji należy przeanalizować zarówno kondycję finansową spółki, jak i skutki planowanych działań dla osób nią zarządzających. Pozwala to dobrać rozwiązanie uwzględniające możliwości zawarcia i wykonania układu, potrzebę dalszego prowadzenia działalności oraz ryzyka prawne związane z zadłużeniem.
Restrukturyzacja spółki z o.o. – co powinien wiedzieć zarząd?
Ocena płynności spółki
Zarząd powinien na bieżąco analizować zdolność spółki do regulowania wymagalnych zobowiązań oraz prognozowane przepływy finansowe. Sam fakt dalszego prowadzenia działalności nie oznacza jeszcze, że spółka pozostaje wypłacalna.
Termin na wniosek o upadłość
Powstanie niewypłacalności może uruchomić obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni. Rozpoczęcie negocjacji z wierzycielami lub przygotowywanie restrukturyzacji nie powoduje automatycznie zawieszenia tego terminu.
Odpowiedzialność zarządu
Bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce z ograniczoną odpowiedzialnością może prowadzić do odpowiedzialności członków zarządu za jej zobowiązania. Istotne znaczenie mają moment powstania niewypłacalności oraz działania podjęte we właściwym czasie.
Strata w bilansie spółki
Znaczna strata wykazana w bilansie może powodować obowiązek niezwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników w celu podjęcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki. Obowiązek ten należy oceniać niezależnie od przesłanek niewypłacalności.
Wybór trybu restrukturyzacji
Przed wyborem właściwego postępowania należy ocenić liczbę wierzycieli, strukturę zadłużenia, prowadzone egzekucje oraz możliwość zawarcia układu. Nie w każdej sytuacji postępowanie o zatwierdzenie układu będzie najkorzystniejszym rozwiązaniem.
Realność przyszłego układu
Propozycje układowe powinny opierać się na realistycznych prognozach finansowych. Zarząd musi ocenić, czy spółka będzie zdolna finansować bieżącą działalność i jednocześnie regulować zadłużenie objęte układem na warunkach określonych w układzie.
Czy rozpoczęcie restrukturyzacji chroni członków zarządu przed odpowiedzialnością?
Samo zawarcie umowy z nadzorcą układu, rozpoczęcie negocjacji z wierzycielami czy dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego nie oznacza automatycznego wyłączenia odpowiedzialności członków zarządu.
W przypadku odpowiedzialności na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych znaczenie może mieć m.in. otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo wydanie postanowienia o zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu we właściwym czasie. Ustawa przewiduje również inne przesłanki uwolnienia się od odpowiedzialności.
Dlatego ocena ryzyka zarządu powinna obejmować nie tylko możliwość przeprowadzenia restrukturyzacji spółki, ale również moment powstania niewypłacalności, rodzaj postępowania oraz rzeczywiste skutki prawne podjętych działań.
WYBÓR POSTĘPOWANIA ZACZYNA SIĘ OD ANALIZY SPÓŁKI
Nie każde zadłużenie spółki wymaga zastosowania tego samego rozwiązania. Znaczenie mają liczba wierzycieli, struktura zobowiązań, prowadzone egzekucje, ustanowione zabezpieczenia oraz umowy niezbędne do dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Istotna jest również zdolność spółki do regulowania bieżących zobowiązań.
Przed wyborem procedury należy przeanalizować sytuację finansową i prawną spółki, możliwości zawarcia oraz wykonania układu, a także ryzyka po stronie zarządu. Pozwala to ocenić, które postępowanie restrukturyzacyjne będzie odpowiednie i jaki zakres ochrony może zapewnić w konkretnych okolicznościach.
Jakie postępowanie restrukturyzacyjne wybrać dla spółki?
Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU)
Umożliwia spółce zbieranie głosów wierzycieli przy udziale nadzorcy układu, bez konieczności wcześniejszego otwierania postępowania przez sąd. W określonych warunkach obwieszczenie może zapewnić czasową ochronę przed egzekucją i wypowiadaniem istotnych umów.
Przyspieszone postępowanie układowe
Pozwala spółce dążyć do zawarcia układu w postępowaniu otwieranym przez sąd, przy uproszczonym trybie sporządzania spisu wierzytelności. Może być właściwe, gdy niezbędna jest ochrona związana z otwarciem postępowania sądowego lub skorzystanie z PZU nie jest możliwe.
Postępowanie układowe
Jest przeznaczone do restrukturyzacji wymagającej bardziej rozbudowanego postępowania sądowego, w szczególności gdy udział wierzytelności spornych przekracza ustawowy próg 15%. Umożliwia zawarcie układu po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury ustalania wierzytelności.
Postępowanie sanacyjne
Umożliwia nie tylko zawarcie układu z wierzycielami, ale również przeprowadzenie działań sanacyjnych zmierzających do poprawy sytuacji ekonomicznej spółki. Zapewnia szerokie instrumenty restrukturyzacyjne, jednak co do zasady wiąże się z przejęciem zarządu przez zarządcę ustanowionego przez sąd.
Które postępowanie będzie odpowiednie dla Twojej spółki?
Nie istnieje jeden tryb restrukturyzacji właściwy dla wszystkich zadłużonych spółek. Przed wyborem postępowania należy przeanalizować sytuację prawną i finansową spółki. Istotne znaczenie ma również możliwość przygotowania propozycji układowych, które będą akceptowalne dla wierzycieli i możliwe do wykonania przez przedsiębiorstwo. Dopiero po uwzględnieniu tych okoliczności można ocenić, czy właściwym rozwiązaniem będzie postępowanie o zatwierdzenie układu, postępowanie układowe czy sanacja.
Jak przebiega restrukturyzacja zadłużonej spółki?
1. Analiza sytuacji spółki
Ustalamy strukturę zadłużenia, liczbę wierzycieli, stan prowadzonych egzekucji oraz sytuację majątkową spółki. Analizujemy również płynność finansową, możliwości dalszej działalności i ryzyka prawne członków zarządu.
2. Ocena możliwości restrukturyzacji
Sprawdzamy, czy spółka posiada ekonomiczne podstawy do kontynuowania działalności i wykonania przyszłego układu. Istotne są prognozowane przepływy finansowe, bieżące koszty oraz realne możliwości spłaty zobowiązań.
3. Wybór właściwego postępowania
Na podstawie przeprowadzonej analizy oceniamy, czy odpowiednie będzie postępowanie o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe czy sanacja. Uwzględniamy także zakres potrzebnej ochrony prawnej.
4. Przygotowanie planu i układu
Opracowywane są dokumenty restrukturyzacyjne oraz propozycje nowych warunków spłaty zobowiązań. Mogą one obejmować m.in. rozłożenie zadłużenia na raty, odroczenie płatności lub inne rozwiązania dopuszczalne przez ustawę.
5. Negocjacje i głosowanie wierzycieli
Wierzycielom przedstawiane są propozycje układowe oraz informacje potrzebne do oceny możliwości ich wykonania. Sposób prowadzenia negocjacji i głosowania nad układem zależy od wybranego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego.
6. Zatwierdzenie i wykonanie układu
Po przyjęciu układu przez wierzycieli konieczne jest jego zatwierdzenie przez sąd. Gdy postanowienie o zatwierdzeniu układu stanie się prawomocne, spółka wykonuje zobowiązania na ustalonych zasadach, podlegając właściwemu nadzorowi.
Czy spółka może dalej prowadzić działalność podczas restrukturyzacji?
Jak restrukturyzacja wpływa na egzekucje, umowy i majątek spółki?
Egzekucje wobec spółki
W zależności od rodzaju postępowania restrukturyzacja może prowadzić do zawieszenia prowadzonych egzekucji oraz ograniczenia wszczynania nowych. Zakres ochrony zależy od charakteru wierzytelności i wybranej procedury.
Zajęte rachunki bankowe
Zajęcie rachunku bankowego lub należności od kontrahentów może utrudniać działalność spółki. W zależności od rodzaju postępowania istnieje możliwość uchylenia zajęć i odzyskania dostępu do środków. Nie następuje to jednak automatycznie.
Kredyty i umowy leasingu
Przepisy restrukturyzacyjne mogą ograniczać wypowiadanie określonych umów kredytu i leasingu istotnych dla spółki. Ochrona nie wyłącza jednak obowiązku wykonywania bieżących zobowiązań, które nie są objęte układem.
Najem i ważne kontrakty
Ochroną mogą być objęte określone umowy najmu, dzierżawy i inne kontrakty ważne dla działalności spółki. Znaczenie mają rodzaj postępowania, przyczyna wypowiedzenia oraz moment powstania zaległości.
Hipoteki i inne zabezpieczenia
Wierzytelności zabezpieczone na majątku spółki wymagają odrębnej oceny. Rodzaj zabezpieczenia i wartość obciążonego majątku mogą wpływać na uprawnienia wierzyciela, egzekucję oraz warunki przyszłego układu.
Zarządzanie majątkiem spółki
Zakres samodzielności zarządu zależy od wybranego postępowania. Część czynności może wymagać zgody nadzorcy, a w sanacji zarząd majątkiem spółki co do zasady przejmuje ustanowiony przez sąd zarządca.
Czy restrukturyzacja automatycznie zatrzymuje egzekucję?
Ile kosztuje restrukturyzacja spółki?
Rodzaj postępowania
Koszt restrukturyzacji zależy od wybranej procedury oraz zakresu wymaganych czynności. Postępowanie o zatwierdzenie układu wiąże się z inną organizacją i strukturą kosztów niż postępowania prowadzone po ich otwarciu przez sąd.
Liczba wierzycieli spółki
Większa liczba wierzycieli oraz zróżnicowany charakter zobowiązań mogą zwiększać zakres niezbędnych analiz i negocjacji. Znaczenie mają również wysokość wierzytelności, istniejące zabezpieczenia i spory dotyczące zadłużenia.
Wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy
W PZU wynagrodzenie nadzorcy układu określa umowa ze spółką, z uwzględnieniem ograniczeń ustawowych. W postępowaniach sądowych wynagrodzenie nadzorcy sądowego lub zarządcy ustala się według zasad określonych w ustawie.
Przygotowanie dokumentacji
Przeprowadzenie restrukturyzacji wymaga przygotowania dokumentów dotyczących zadłużenia, sytuacji majątkowej i prognoz finansowych spółki. W bardziej złożonych sprawach konieczne mogą być również dodatkowe analizy i wyceny.
Opłaty i wydatki postępowania
W zależności od rodzaju procedury pojawiają się opłaty sądowe oraz wydatki związane z prowadzeniem postępowania. Ich zakres może obejmować również koszty dodatkowych czynności niezbędnych do przygotowania i przeprowadzenia restrukturyzacji.
Obsługa prawna i negocjacje
Na koszt restrukturyzacji wpływa również zakres pomocy prawnej potrzebnej spółce. Analiza odpowiedzialności zarządu, umów, zabezpieczeń czy sporów z wierzycielami może wymagać dodatkowych czynności i reprezentacji.
Czy można ustalić koszt restrukturyzacji spółki przed rozpoczęciem postępowania?
Jakie dokumenty są potrzebne do restrukturyzacji spółki?
Dokumenty finansowe spółki
Przydatne są ostatnie sprawozdania finansowe, aktualne zestawienia księgowe oraz informacje o przychodach i kosztach. Pozwalają one ocenić kondycję finansową spółki i ustalić możliwości wykonania przyszłego układu.
Zestawienie zadłużenia
Potrzebny jest wykaz wierzycieli, wysokości zobowiązań, terminów płatności oraz wierzytelności spornych. Należy uwzględnić w szczególności zadłużenie wobec banków, kontrahentów, ZUS i urzędu skarbowego.
Umowy i zabezpieczenia
Istotne są umowy kredytowe, leasingowe, najmu oraz najważniejsze kontrakty handlowe. Analizie podlegają również dokumenty dotyczące hipotek, zastawów, poręczeń i innych zabezpieczeń zobowiązań spółki.
Wykaz majątku spółki
Warto przygotować zestawienie nieruchomości, maszyn, pojazdów, wierzytelności i innych składników majątku wraz z szacunkowymi wycenami.
Egzekucje i sprawy sądowe
Przydatne są wezwania do zapłaty, wypowiedzenia umów, pozwy, nakazy zapłaty oraz pisma egzekucyjne. Dokumenty te pomagają ustalić, jakie działania prowadzą wierzyciele i które zagrożenia wymagają pilnej reakcji.
Dane spółki i prognozy
Potrzebne są podstawowe dane rejestrowe oraz prognozy przyszłych przychodów, wydatków i przepływów pieniężnych oraz planowane działania naprawcze.
Czy przed pierwszą konsultacją trzeba przygotować wszystkie dokumenty?
RESTRUKTURYZACJA SPÓŁKI
Potrzebujesz pomocy w restrukturyzacji spółki?
Jeżeli Twoja spółka ma narastające zadłużenie, problemy z płynnością lub prowadzone są wobec niej egzekucje, warto przeanalizować dostępne rozwiązania, zanim sytuacja finansowa ulegnie dalszemu pogorszeniu.
Jako radca prawny i licencjonowany doradca restrukturyzacyjny ocenię sytuację finansową i prawną spółki, możliwości przeprowadzenia restrukturyzacji oraz ryzyka po stronie zarządu. Na tej podstawie wskażę możliwe kierunki dalszego działania.
Restrukturyzacja spółki – najczęstsze pytania
1. Czy niewypłacalna spółka z o.o. może przeprowadzić restrukturyzację?
Tak. Prawo restrukturyzacyjne umożliwia prowadzenie postępowania zarówno wobec spółki niewypłacalnej, jak i zagrożonej niewypłacalnością. Samo powstanie niewypłacalności nie wyklucza zatem restrukturyzacji. Konieczne jest jednak ustalenie, czy spółka posiada realne możliwości dalszego funkcjonowania, zawarcia układu z wierzycielami i jego wykonania.
2. Czy każda zadłużona spółka może skorzystać z postępowania o zatwierdzenie układu?
Nie w każdej sytuacji PZU będzie właściwym rozwiązaniem. Wybór postępowania zależy m.in. od struktury zadłużenia, udziału wierzytelności spornych, prowadzonych egzekucji oraz zakresu ochrony potrzebnej spółce. W bardziej skomplikowanych przypadkach odpowiedniejsze może być postępowanie układowe lub sanacyjne.
3. Czy wszyscy wierzyciele muszą zgodzić się na restrukturyzację spółki?
Nie. Przyjęcie układu nie wymaga jednomyślnej zgody wszystkich wierzycieli. Prawo restrukturyzacyjne przewiduje określone większości potrzebne do przyjęcia układu, a w przypadku głosowania w grupach również szczególne zasady jego przyjmowania. Układ wymaga następnie zatwierdzenia przez sąd, który ocenia spełnienie przesłanek ustawowych.
4. Czy restrukturyzacja spółki zatrzymuje egzekucję komorniczą?
Restrukturyzacja może zapewnić ochronę przed określonymi egzekucjami, ale nie następuje to automatycznie przez samo rozpoczęcie przygotowań. Zakres ochrony zależy od rodzaju postępowania i charakteru wierzytelności. W PZU istotne skutki ochronne mogą powstać po dokonaniu odpowiedniego obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
5. Czy zarząd nadal może prowadzić sprawy spółki podczas restrukturyzacji?
Tak, w wielu przypadkach zarząd może nadal prowadzić sprawy spółki, choć niektóre czynności mogą wymagać zgody nadzorcy. Zakres ograniczeń zależy od wybranego postępowania. W sanacji zarząd majątkiem co do zasady przejmuje zarządca, jednak ustawa dopuszcza określone wyjątki.
6. Czy restrukturyzacja chroni członków zarządu przed odpowiedzialnością?
Nie automatycznie. Znaczenie mają podstawa prawna odpowiedzialności, moment powstania niewypłacalności oraz rodzaj i termin podjętych działań. W przypadku art. 299 KSH istotne może być m.in. otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego albo wydanie postanowienia o zatwierdzeniu układu we właściwym czasie. Nie wyłącza to automatycznie odpowiedzialności na innych podstawach.
7. Czy rozpoczęcie restrukturyzacji zwalnia z obowiązku złożenia wniosku o upadłość?
Nie należy tego zakładać. Co do zasady wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony w terminie 30 dni od wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia. Samo zawarcie umowy z nadzorcą układu, rozpoczęcie negocjacji lub przygotowanie dokumentacji restrukturyzacyjnej nie oznacza automatycznego zwolnienia z odpowiedzialności za niezłożenie wniosku w terminie.
8. Ile trwa restrukturyzacja spółki?
Czas trwania restrukturyzacji zależy od wybranej procedury, liczby wierzycieli, stopnia skomplikowania sprawy oraz przebiegu postępowania przed sądem. Postępowanie o zatwierdzenie układu ma inną organizację i terminy niż postępowanie układowe lub sanacyjne. Należy też odróżnić czas potrzebny na przyjęcie i zatwierdzenie układu od okresu jego późniejszego wykonywania.
9. Ile kosztuje restrukturyzacja spółki?
Koszt zależy przede wszystkim od wybranego postępowania, wysokości zadłużenia, liczby wierzycieli i zakresu niezbędnych działań. Obejmuje on odpowiednio wynagrodzenie nadzorcy lub zarządcy, przygotowanie dokumentacji, obsługę prawną oraz ewentualne opłaty i wydatki postępowania. Przewidywany koszt można oszacować po wstępnej analizie sytuacji spółki.