Kancelaria Prawna RESPO
Sztuczna inteligencja a prawa autorskie do generowanych treści
Sztuczna inteligencja a prawa autorskie do generowanych treści - komu przysługuje do nich ochrona prawnoautorska?
Czy treści wygenerowane przez narzędzia oparte na sztucznej inteligencji są chronione przez prawa autorskie? Czy korzystając z treści utworzonych przez sztuczną inteligencję można naruszyć autorskie prawa majątkowe? Te tematy będę omawiać poniżej i postaram się znaleźć na nie odpowiedź.
Spis treści:
1. ChatGPT jako narzędzie do generowania treści
2. Czy treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI) są chronione przez prawa autorskie?
3. Definicja utworu prawnoautorskiego – czy ChatGPT może zostać uznany za twórcę w rozumieniu prawa autorskiego
4. Treści stworzone przy pomocy algorytmu, a twórczy rezultat pracy człowieka
5. Jeśli nie ochrona prawnoautorska, to jaka ochrona praw?
6. Czy korzystając z treści utworzonych przez sztuczną inteligencję można naruszyć prawo?
7. Wykorzystanie przez ChatGPT fragmentów innych wytworów chronionych prawem autorskim
8. Utwór inspirowany
9. Skarga na naruszenie praw autorskich przez ChatGPT
10. Użytkownik ponosi odpowiedzialność za naruszenie
11. Rozporządzenie o sztucznej inteligencji
12. Podsumowanie
1. ChatGPT jako narzędzie do generowania treści
ChatGPT to chat bot, który został opracowany przez firmę OpenAI. Wykorzystuje on duże zbiory danych do udzielania odpowiedzi na pytania użytkownika, dzięki czemu prowadzając rozmowę z chatbotem można generować różne treści, które mogą mieć różnorakie zastosowania dla jego użytkowników. Powyższy opis oddaje z grubsza istotę działania narzędzi AI. Przykładowo oprogramowanie to może służyć do szybkiego znajdowania odpowiedzi na nurtujące nas pytania, tworzenia artykułów, wpisów na blogi, streszczeń itp.
Korzystanie z takich narzędzi jak ChatGPT do tworzenia tekstów sprawiło, że obecnie temat posiadania praw autorskich w kontekście sztucznej inteligencji zaczął być szeroko omawiany.
2. Czy treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję (AI) są chronione przez prawa autorskie?
Aby odpowiedzieć na pytanie, czy treści wytworzone przez AI podlegają ochronie praw autorskich, należy w pierwszej kolejności sięgnąć do definicji utworu zawartej zawartej w ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ochronie prawnoautorskiej podlegają utwory w rozumieniu art. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Czy jednak dzieło stworzone przy pomocy sztucznej inteligencji (SI) spełnia kryteria utworu wskazane w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
3. Definicja utworu prawnoautorskiego - czy ChatGPT może zostać uznany za twórcę w rozumieniu prawa autorskiego
Zgodnie zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór) – art. 1 ustawy. Aby zatem uznać dany wytwór za utwór musi być on przejawem działalności twórczej. Ponadto przyjmuje się, że musi to być rezultat pracy człowieka.
Zatem czy sama sztuczna inteligencja może zostać uznana za twórcę? A jeśli to nie sztuczna inteligencja jest twórcą dzieła, to czy komuś przysługują prawa autorskie do treści generowanych przez chatgpt?
Sztuczna inteligencja a prawa autorskie do generowanych treści - Jeśli AI nie może być uznana na twórcę, to komu przysługują prawa autorskie do generowanych treści i czy w ogóle komuś?
4. Treści stworzone przy pomocy algorytmu, a twórczy rezultat pracy człowieka
Z jednej strony można by potraktować sztuczną inteligencję (AI – artificial intelligence) jak narzędzie służące człowiekowi (twórcy) do stworzenia dzieła (utworu) w rozumieniu prawa autorskiego. Tak jak np. silnik gry komputerowej może służyć stworzeniu różnych utworów w postaci gier komputerowych (programu komputerowego). W takim przypadku można by twierdzić, że treści wygenerowane przez Chat GPT stanowią twórczy rezultat pracy człowieka podlegający ochronie prawnoautorskiej, a właścicielem praw autorskich byłby wówczas użytkownik, który wygenerował dane treści z użyciem chatbota. Z drugiej strony jednak treści wytworzone przez sztuczną inteligencję są treściami stworzonymi przy pomocy algorytmu, wynikającymi z analizy statystycznej. Ponadto należy zauważyć, że w Warunkach Użytkowania dostępnych na stronie Open AI (Terms of use), wskazane jest, że ze względu na charakter uczenia maszynowego dane wyjściowe (treści stworzone przez użytkowników za pomocą ChatGPT) mogą nie być unikalne dla różnych użytkowników, a usługi mogą generować takie same lub podobne dane wyjściowe dla różnych użytkowników. Inni użytkownicy mogą również zadawać podobne pytania i uzyskiwać tę samą odpowiedź. Można zatem uznać, że nie mamy tu do czynienia z twórczą działalnością człowieka o indywidualnym charakterze, a jest to warunek uznania danej treści za utwór. Mam zatem istotne wątpliwości, czy treści stworzone przez sztuczną inteligencję spełniają kryteria utworu. Uważam jednak, że dużo zależy od wkładu włożonego przez danego człowieka w stworzenie danej treści. Zgodnie z tą koncepcją, jeżeli sztuczna inteligencja miałaby jedynie funkcję pomocniczą w stworzeniu utworu (wprowadzenie nieznacznych modyfikacji do twórczego tekstu stworzonego przez człowieka), wówczas uzyskanie praw autorskich przez twórcę nie budziłoby wątpliwości.
5. Jeśli nie ochrona prawnoautorska, to jaka ochrona praw?
Jeśli przyjąć, że dany materiał stworzony przez SI nie podlega ochronie prawnoautorskiej, to czy oznacza to, iż każdy będzie mógł z niego korzystać? W warunkach korzystania OpenAI jest napisane, że użytkownik jest właścicielem treści które generuje: z zastrzeżeniem przestrzegania przez użytkownika z warunków korzystania, OpenAI przenosi na użytkownika wszystkie swoje prawa w danych wyjściowych. Oznacza to, że użytkownik może co do zasady korzystać z wygenerowanych treści w dowolnym celu, w tym w celach komercyjnych, takich jak sprzedaż lub publikacja. Jednakże użytkownik powinien podawać, że treści zostały stworzone za pomocą ChatGPT. Wszelkie treści przekazywane chatbotowi przez użytkownika są jego wyłączną własnością, o ile oczywiście spełniają kryteria uznania za utwór. Należy zatem zadać kolejne pytanie. Skoro użytkownik jest właścicielem treści, które generuje, ale niekoniecznie stanowią one utwór w rozumieniu prawa autorskiego, to w jaki sposób użytkownik może uzyskać ochronę prawną treści które stworzył? Może się bowiem zdarzyć, że treści te zostaną wykorzystane przez kogoś innego bez jego zgody. Czy w takim przypadku użytkownikowi przysługuje jakakolwiek ochrona prawna? Wydaje się, że rozważając ochronę prawną takich treści należałoby posiłkować się przepisami dotyczącymi ochrony dóbr osobistych lub też przepisami prawa o przeciwdziałaniu nieuczciwej konkurencji i na którejś z tych podstaw oprzeć swoje ewentualne roszczenia i prawa majątkowe do treści.
6. Czy korzystając z treści utworzonych przez sztuczną inteligencję można naruszyć prawo?
Kolejnym pytaniem, które należy zadać jest to, czy wykorzystanie w procesie tworzenia za pomocą sztucznej inteligencji innych utworów objętych ochroną prawnoautorską stanowi naruszenie praw autorskich? Chodzi o wykorzystanie przez SI innych utworów stanowiących punkt wyjścia do stworzenia treści przez sztuczną inteligencję. Czy z treści wygenerowanych przez SI, które powstały na bazie innych utworów, można dowolnie korzystać?
7. Wykorzystanie przez ChatGPT fragmentów innych wytworów chronionych prawem autorskim
Należy zauważyć, że ChatGPT wykorzystuje wewnętrzne bazy danych i zewnętrzne źródła informacji, takie jak treści dostępne na stronach internetowych, do wygenerowania odpowiedzi na zadane pytania. Skoro tak, to nie ulega wątpliwości, że wykorzystuje również chronione prawem autorskim utwory. Czy przypadek wykorzystania przez ChatGPT takich utworów stanowi naruszenie praw autorskich (plagiat), a jeśli tak, kto wówczas poniesie za to odpowiedzialność? Użytkownik AI czy może twórcy AI (firma OpenAI)? W tym zakresie sprawa również nie jest oczywista.
8. Utwór inspirowany
Na gruncie prawa autorskiego utwór inspirowany stanowi samoistne dzieło, które nie zawiera elementów twórczych innego utworu, który jest dla niego jedynie źródłem inspiracji.
Z jednej strony można zatem uznać, że wykorzystanie w bazie danych AI innych utworów chronionych prawem autorskim nie stanowi naruszenia prawa, ponieważ AI w pewnych sytuacjach tylko inspiruje się innymi utworami. Tymczasem utwór inspirowany nie narusza praw autorskich utworu pierwotnego. Byłaby to sytuacja w pewnym sensie analogiczna do tej, w której człowiek, przyswajając sobie setki dzieł kultury, tworzy własny utwór, czerpiąc ze swojego doświadczenia i poznanych utworów. To samo w pewnym sensie robi AI tylko, że z wykorzystaniem algorytmów.
9. Skarga na naruszenie praw autorskich przez ChatGPT
Nie zmienia to faktu, że AI może wygenerować dla nas treść, która będzie zawierała fragmenty innych utworów chronionych prawem autorskim. To rodzi dla nas ryzyko wykorzystania tekstu, który nie należy do nas. Samo OpenAI przewiedziało taką sytuację w swoich Warunkach Użytkowania, zgodnie z którymi: każdy kto uważa, że jego prawa własności intelektualnej zostały naruszone może złożyć skargę na to naruszenie. W takiej sytuacji prawdopodobnie to zatem użytkownik, który wygenerował daną treść poniesie odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich i działania AI.
10. Użytkownik ponosi odpowiedzialność za naruszenie
W samych Warunkach Użytkowania OpenAI znajduje się zresztą zapis, że użytkownik ponosi odpowiedzialność za wygenerowaną treść, w tym za zapewnienie, że nie narusza ona żadnego obowiązującego prawa. Zgodnie z Warunkami Użytkowania: użytkownik powinien ocenić dokładność wszelkich danych wyjściowych odpowiednio do swojego przypadku użycia, w tym poprzez weryfikację danych wyjściowych przez człowieka. To, czy w danym przypadku dana treść wygenerowana za pomocą AI będzie stanowić naruszenie prawa zależeć będzie od okoliczności konkretnego przypadku.
11. Rozporządzenie o sztucznej inteligencji
W Unii Europejskiej toczy się obecnie dyskusja na temat uregulowania systemów AI. Opracowywane jest mianowicie rozporządzenie dotyczące systemów sztucznej inteligencji (akt w sprawie sztucznej inteligencji) które ma uregulować m.in. zasady odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody spowodowane działaniem systemów sztucznej inteligencji. Kwestie odpowiedzialności za naruszenia prawa w wykorzystaniem sztucznej inteligencji, w tym problem praw autorskich, mogą zostać zatem uregulowane na poziomie UE. Może to mieć duże znaczenie w szczególności dla branży kreatywnej, dla które sztuczna inteligencja stanowi istotny problem. Warto zatem śledzić zmiany w prawie w tym zakresie. Trzeba też mieć świadomość, że prawo zazwyczaj nie nadąża za rozwojem technologicznym, a działania prawne w zakresie nowych technologii wymagają często kreatywnego podejścia i niemałej wyobraźni.
12. Podsumowanie - Sztuczna inteligencja a prawa autorskie do generowanych treści
⇒ ChatGPT wykorzystuje wewnętrzne bazy danych i zewnętrzne źródła informacji, takie jak treści dostępne na stronach internetowych, do wygenerowania odpowiedzi na zadane pytania. Dlatego może zdarzyć się, że AI wygeneruje dla nas treść, która będzie zawierała fragmenty innych utworów chronionych prawem autorskim.
⇒ Rodzi dla użytkowników ryzyko wykorzystania tekstu, który nie należy do nich i poniesienia za to odpowiedzialności. W Warunkach Użytkowania OpenAI znajduje się zresztą zapis, że użytkownik ponosi odpowiedzialność za wygenerowaną treść, w tym za zapewnienie, że nie narusza ona żadnego obowiązującego prawa.
⇒ Aby odpowiedzieć na pytanie, czy treści wytworzone przez AI podlegają ochronie praw autorskich, należy w pierwszej kolejności sięgnąć do definicji utworu zawartej zawartej w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ochronie prawnoautorskiej podlegają utwory w rozumieniu art. 1 ustawy.
⇒ Treści stworzone przez użytkowników za pomocą ChatGPT mogą nie być unikalne dla różnych użytkowników. Inni użytkownicy mogą zadawać podobne pytania i uzyskiwać tę samą odpowiedź. Można zatem uznać, że nie mamy tu do czynienia z twórczą działalnością człowieka o indywidualnym charakterze, a jest to warunek uznania danej treści za utwór.
⇒ Mam zatem istotne wątpliwości, czy treści stworzone przez sztuczną inteligencję spełniają kryteria utworu. Uważam jednak, że dużo zależy od wkładu włożonego przez danego człowieka w stworzenie danej treści.
⇒ Jeśli przyjąć, że dany materiał stworzony przez SI nie podlega ochronie prawnoautorskiej, rozważając ochronę praw użytkownika do wygenerowanej treści, należałoby posiłkować się przepisami dotyczącymi ochrony dóbr osobistych lub też przepisami prawa o przeciwdziałaniu nieuczciwej konkurencji i na którejś z tych podstaw oprzeć swoje ewentualne roszczenia i prawa majątkowe do treści.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
